Goriller

Goriller; insana DNA bazında çok benzeyen primat türüdür. Goriller nesli tükenmekte olan hayvan türü olup sadece Afrika kıtasında yer alan tropik ormanlarda yaşarlar. Orman dışında yaşayamazlar. Sadece yemek aramak için açık otlaklara çıkarlar. Genel olarak günlerinin, yaklaşık % 30’unu beslenerek,% 30’unu seyahatle ve % 40’ını da dinlenerek harcarlar.  İki tür goril bulunmaktadır, bunlar batı ve doğu gorilleridir. Bu türlerin yaklaşık 2 milyon yıl önce birbirinden ayrıldığı düşünülmektedir.

Gorillerin Genel Özellikleri

Bir goril görseli

Gorillerin kesin olarak ne kadar yaşadığına dair bir bilgi olmasa da ortalama ömürleri 60-65 yıldır. Yaşları ilerledikçe beslenme problemleri oluşur, çünkü zamanla diş kaybı yaşamaktadırlar. Yaşlandıkça yavaşlarlar ve diğer grup üyelerine yetişmekte zorlanırlar. Bu yüzden ölüm zamanları yakın olduklarında ya terk edilirler ya da kendileri gruptan ayrılırlar.

Gorillerin en belirgin özellikleri görmezden gelinmesi imkansız olan büyük ve güçlü bedenleridir. Boy ve kilo, türe bağlı olarak değişir, ancak her durumda erkekler dişilerden daha büyüktürler. Gorillerin ortalama boyu erkeklerde 1.70 santimetre dişilerde ise 1.50 santimetredir. Ortalama erkek gorillerin kilosu 160-200 kilogramken dişilerin kilosu 70-120 kilogramdır. Dünyanın en büyük gorili ise 225 kilo ağırlığında olan gri sırtlı gorildir.

Gorillerin duyu organları insanlar kadar olmasa da gelişmiştir. Duymak ve görmek dışında koklama ve dokunma duyuları da belirli hususlarda kullanırlar. İnsanlara benzer olarak parmakları ve 32 tane dişleri vardır, gözleri ileriye dönüktür.

Goriller genel davranışları gereği yumruklarını göğüslerine vurup durduklarından dolayı saldırgan olarak değerlendirilirler aslında bu harekette ki amaç otorite sağlamaktır ve goriller genel yaşam tarzları olarak barışçıl yaşam sürmektedirler. Gorillerin pençeleri oldukça kuvvetlidir.

Gorillerin Tarzları

Gorillerin yaşam tarzları

Goriller yaklaşık 25-30 kişilik gruplar halinde yaşam sürdürmektedirler. Genellikle bir erkek ve etrafında birkaç dişi olan gruplardan oluşmaktadırlar.

Gorillerde tıpkı şempanzeler gibi, genellikle parmak eklemlerini kullanarak dört ayak üzerinde hareket ederler. Goriller ara sıra da olsa kısa mesafeler için ayakları üzerinde yürüyebilirler. 

Goriller öncelikli olarak ağaçlarda değil yerde yaşamaktadırlar. Günün çok az bir kısmını ağaçlarda geçirirler oda oyun oynamak, meyve toplamak ve tırmanmaktan keyif aldıkları için olur. Neredeyse dört kat tırmanabilirler. Genç goriller ağaçlarda yetişkinlerden daha fazla zaman geçirir ve orada oynamayı severler. Goriller, ağaçlarda olsalar bile dört ayak üzerinde hareket ederler. Nadiren daldan dala atlarlar. İnce ağaç gövdelerine tırmandıklarında, ayak parmaklarını kullanarak tutunarak yürümeye çalışırlar. Büyük ağaç gövdelerini uzun kolları ile çevreler ve ayaklarıyla kendilerini kaldırırlar.

Gorillerin Yaşamı

Goriller, bitki örtüsü ve güvenlik durumu gibi çeşitli nedenlere bağlı olarak, toprakta veya ağaçta oluşturdukları yuvalarda uyurlar. Goriller, her gün bir önceki gece kullandıkları yuvadan sadece birkaç metre uzakta olsalar bile yeni bir yuva inşa eder. Her goril kendi yuvasını oluşturur; sadece bebekler anneleriyle aynı yuvada uyurlar. Hava kararmadan yarım saat kadar önce goriller yuvaya yerleşirler, goriller bazen öğlenleri dinlenmek için bile yuva kurabilirler.

Goriller; yüzme bilmezler ve su olan yerlerden kaçınırlar. Yağmur yağdığında hareketsiz kalırlar ve yağmurun bitmesini beklerler. Ve yahut yakında bir sığınak veya mağara var ise sığınmaya giderler.

Goriller kendi aralarında sesler ile iletişim kurabilirler. Bununla birlikte gorillerin vücut duruşları ve yüz ifadeleri de ruh hallerini yansıtmaktadır.

Gorillerin zeki oldukları düşünülmektedir. Yapılan alan çalışmasında Koko adında bir gorile işaret dili ve İngilizce eğitimi verilmiştir. Koko yedi yaşında işaret dili ile konuşmaya başlamıştır. Bu sayede Koko gorillerin zekâsını kanıtlamakla kalmayıp ayrıca duygusal değişimleri hakkında da bizlere yön göstermiştir. Koko 40 yaşına geldiğinde 375 işaret dili ve İngilizceyi anlayabilir duruma gelmiştir. Bu araştırmada ayrıca Koko’ nun tavır ve davranışları ile gorillerin saygılı ve duygulu yapıları keşfedilmiştir.

Bir gorilin insana saldırı yapması için ise gerçekten kışkırtılmış olması gerekmektedir. Goriller bu kışkırtmalara karşı tehditkâr davranışlar sergiler ve insanlar hala kışkırtmaya devam ederse oda kendini koruma içgüdüsüyle saldırıya geçmektedir. Tarihsel kayıtlara bakıldığında ise gorillerin insanlara karşı davranışların da saldırı gözükmemektedir.

Gorillerde Beslenme

Yetişkin bir goril

Gorillerin yedikleri besinler yaşadıkları bölgenin sağladığı ve yılın dönemlerine göre değişiklik göstermektedir. Genellikle yeşil otlar, meyveler, yapraklar, kökler ve üzümler, kuru mevsimlerde ise ağaç kabukları ve tohum yerler. Her gün sabah uyandıklarında önce aileleri ve yavrularıyla zaman geçiren goriller daha sonra yemek aramaya başlarlar ve akşam olana kadar beslenmeyle zaman geçirirler. Goriller yemek yerken eğer keyif alıyorlarsa sesler çıkararak şarkılar mırıldanarak yemeklerini yerler ve genellikle erkek goriller daha çok ses çıkarır. İlginçtir ki yapılan araştırmalar da gorillerin çıkardıkları bu sesler her seferinde farklı ses tonlarında olmuştur. Yetişkin bir erkek goril günde 30 kilo dişi goril ise 18 kilo kadar bitki tüketmektedir. Yedikleri bu bitkileri çiğnemek için çok güçlü kas yapılarına sahiptirler. Zaman zaman toprakta yiyen goriller bitkilerden eksik aldıkları mineralleri tamamlayıp zehirli bitkilerinde zehirlerini etkisiz hale getirmektedirler.

Nadirde olsa bazı goriller büyük hayvanları öldürmeseler de küçük hayvanları öldürüp yerler. Fakat bu oran oldukça düşük seviyelerdedir.

Gorillerde Üreme

Gorillerde Üreme

Gorillerin erkekleri 12 yaşında dişiler ise 10 yaşlarına ulaştıklarında olgunluğa ulaşırlar ve dişiler ancak bu yaş itibariyle doğum yapabilecek döneme girerler. Çiftleşme ve doğum dönemleri için özel bir zaman dilimi yoktur. Çiftleşme ve doğum yıl boyunca herhangi bir dönemde meydana gelebilir. Dişi goriller, genellikle 26-32 gün süren hormon döngüsüne sahiplerdir ve döngü ortasında ısınmaya başlarlar. Bu döngüleri dört güne kadar sürebilir, fakat genellikle bir veya iki günde biter. Bu aşamada, kadının davranışı ve diğer grup üyeleriyle olan ilişkileri değişir. Diğer hayvanlar onunla daha fazla temas kurmaya çalışırken, yetişkin erkeklerde çiftleşmeye çalışırlar. Çiftleşme genellikle kısa bir zaman alır. Çiftleşme gerçekleşmiş fakat yumurta döllenmemiş ise, uterusun mukoza zarı, tıpkı insanlarda olduğu gibi adet kanamasıyla vücuttan atılır. Bu kanama 2-3 gün sürer ve zayıf bir kanama yaşar. Bir gorilin hamileliği ortalama 257 gün sürer, goriller genellikle yarım saatten az bir sürede doğum yaparlar ve anne büyük bir doğum acısı hissetmez.  Bazen zor doğumlar da meydana gelebilir yani doğum üç güne kadar sürebilir. Gorillerde de İkiz doğumlar olabilir.

Goriller yaklaşık 4 yılda bir doğum yaparlar. Doğum yaptıkça dişi gorillerin doğurganlığı da zamanla azalmaktadır. Dünyaya gelen bebek gorillerin %26 sı ilk yıllarında ölür. Eğer doğum sonrası dişiye başka bir erkek goril sahip olursa erkek goril bebek gorili öldürür. Bu yüzdendir ki gorillerin sayısı oldukça yavaş artmaktadır.

Bebek goriller oldukça savunmasız, hareketlerini kontrol edemez bir şekilde dünyaya gelirler. Gözleri tam olarak görmez zamanla açılır. İçgüdüsel olarak emme ve tutunma refleksleri ilk olarak gelişir. Goril bebekler anne tarafından yaklaşık iki yıl kadar emzirilirler. 6 ayından itibaren ise bitkileri kemirmeye başlayan goriller sekizinci aydan itibaren ise katı besin yemeye başlarlar. Bir sonra ki doğuma kadar yaklaşık 3-4 sene anneye bağışık olan goril daha sonra bağımsızlığı alır.


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir